Tarımda doğru bilgi, doğru uygulamanın ilk adımıdır.

Tarımda karşılaşılan her sorun aynı şekilde çözülmez. Bir bitkide görülen sararma, lekelenme veya gelişme geriliği; hastalık, zararlı, besin eksikliği, sulama problemi ya da çevresel koşullardan kaynaklanabilir.

Tarım Bilgi Merkezi’ni, üreticilerin karşılaştıkları sorunlar hakkında güvenilir, anlaşılır ve uygulanabilir bilgilere kolayca ulaşabilmeleri için oluşturduk. Amacımız yalnızca bir ürün veya uygulama önermek değil; üreticinin önce karşılaştığı problemi doğru tanımlamasına ve bilinçli bir değerlendirme yapmasına yardımcı olmaktır.

Türkiye’nin farklı bölgelerindeki tarımsal üretim koşullarını dikkate alarak; bitki sağlığı, hastalıklar, zararlılar, bitki besleme, gübreleme ve tarımsal uygulamalar hakkında güvenilir kaynaklara dayanan bilgiler sunmayı hedefliyoruz.

Tarım Bilgi Merkezi’nde

Bitki Sağlığı · Hastalıklar · Zararlılar · Bitki Besleme · Gübreleme · Tarımsal Rehberler · Sık Sorulan Sorular

başlıkları altında tarımsal konularda bilgi bulabilirsiniz.

Teknik içerikler hazırlanırken mümkün olduğunca Tarım ve Orman Bakanlığı, TAGEM, araştırma enstitüleri, üniversiteler ve diğer güvenilir bilimsel kaynaklardan yararlanılmaktadır.

Sorununuzu tarif edin, birlikte doğru bilgiye ulaşalım. Sorularınız için bizimle iletişime geçebilirsiniz.

Önce problemi anlayın.
Sonra doğru bilgiyi bulun.
Ardından doğru uygulamayı değerlendirin.

Burak Pelen — Ziraat Mühendisi
Oğuz Demir — Ziraat Mühendisi

Bitki Sağlığı

Sağlıklı bitki, verimli ve kaliteli üretimin temelidir.

Bitkilerde görülen sararma, lekelenme, kuruma, gelişme geriliği, yaprak deformasyonu veya meyve bozuklukları farklı nedenlerden kaynaklanabilir.

Hastalıklar, zararlılar, besin eksiklikleri, sulama problemleri, toprak koşulları ve çevresel stresler benzer belirtilere neden olabilir.

Bu nedenle bitki sağlığında doğru yaklaşım, yalnızca görülen belirtiye bakarak karar vermek değil, sorunun nedenini doğru değerlendirmektir.

Pelen Agro Tarım Bilgi Merkezi’nde bitki sağlığı konularını, üreticinin karşılaştığı sorunları daha kolay anlayabilmesine ve doğru bilgiye ulaşabilmesine yardımcı olacak şekilde ele alıyoruz.

Zararlılar

Zamanında ve doğru mücadele,emeğinizin ve veriminizin güvencesidir.

Zararlılarla doğru ve zamanında mücadele, verim ve kalite kayıplarını önlemenin en kritik adımıdır.

Bitkilerde görülen emgi lekeleri, yaprak kıvrılmaları, doku kayıpları, galeri oluşumları veya zamansız meyve dökümleri farklı zararlı türlerinin varlığına işaret edebilir.

Böcekler, akarlar ve nematodlar gibi zararlı grupları; iklim koşulları, bitkinin gelişim dönemi ve çevresel faktörlere bağlı olarak hızla popülasyon artışı gösterebilir.

Bu nedenle zararlı mücadelesinde doğru yaklaşım, ezbere veya rastgele uygulamalar yapmak değil; zararlının türünü, biyolojisini ve yoğunluğunu doğru tespit ederek zamanında müdahale etmektir.

Pelen Agro Tarım Bilgi Merkezi’nde zararlılar konusunu, üreticinin sahada karşılaştığı tehditleri erken fark edebilmesine, doğru teşhis koyabilmesine ve etkin mücadele yöntemlerine kolayca ulaşabilmesine yardımcı olacak şekilde ele alıyoruz.

GENEL MEYVE AĞACI ZARARLILARI

Akdeniz Meyve Sineği

Belirtiler: Meyve içine bırakılan yumurtalardan çıkan larvalar meyve etini tüketir; meyvede yumuşama, erken olgunlaşma ve dökülme görülür.

Görülme Koşulları: Sıcak iklimde yıl boyunca birkaç döl verebilir; olgunlaşan her meyve türünde (turunçgil, şeftali, armut, elma vb.) etkili olabilir.

Önleme:

Tuzaklarla popülasyon takibi
Yere düşen bulaşık meyvelerin toplanıp uzaklaştırılması
Uygun zamanda hasat

Ne Yapmalı: Popülasyon yoğunluğuna göre doğru zamanlı müdahale önemlidir; tuzak kurulumu ve takibi konusunda bize danışabilirsiniz.

Yaprak Galeri Güvesi

Belirtiler: Yapraklarda kıvrımlı, beyazımsı “galeri” izleri; larvalar yaprak dokusu içinde beslenir.

Görülme Koşulları: İlkbahar-yaz aylarında, genç sürgünlerde daha yoğun görülür.

Önleme: Düzenli sürgün/yaprak gözlemi, aşırı azotlu gübrelemeden kaçınma (yumuşak sürgün oluşumunu azaltmak için).

Ne Yapmalı: Erken tespit için düzenli bahçe kontrolü öneririz; şüpheli örnekleri bize getirebilirsiniz.

Yaprak Pireleri

Belirtiler: Yapraklarda küçük, sıçrayan böcekler; beslenme sonucu yaprakta beyazımsı noktalanma ve döküntü.

Görülme Koşulları: Sıcak ve kurak dönemlerde popülasyonları hızla artar.

Önleme: Düzenli gözlem, doğal düşmanların (böcek çeşitliliğinin) korunması.

Ne Yapmalı: Popülasyon yoğunluğu arttığında bize danışarak doğru zamanlamayı belirleyebiliriz.

Yaprak Büken

Belirtiler: Yapraklar larva tarafından büzülerek tüp şeklinde sarılır; içeride beslenme zararı görülür.

Görülme Koşulları: İlkbahar ve yaz aylarında, genç sürgünlerde yaygındır.

Önleme: Düzenli budama ve gözlem, bulaşık yaprakların elle uzaklaştırılması (düşük yoğunlukta).

Ne Yapmalı: Yoğunluk arttığında bahçenizi incelememiz için bize ulaşabilirsiniz.

Meyve Kahverengi Akarı

Belirtiler: Yapraklarda bronzlaşma, matlaşma; şiddetli bulaşıklıkta yaprak dökülmesi.

Görülme Koşulları: Sıcak ve kurak dönemlerde, tozlu yol kenarlarındaki bahçelerde daha sık görülür.

Önleme: Bahçe içi tozlanmayı azaltma, düzenli gözlem.

Ne Yapmalı: Erken belirtilerde bize danışmanız popülasyonun kontrolden çıkmasını önler.

İki Noktalı Kırmızı Örümcek

Belirtiler: Yaprak alt yüzeyinde ince örümcek ağları, yapraklarda sararma ve noktalanma.

Görülme Koşulları: Sıcak, kurak ve tozlu koşullarda popülasyonu hızla artar.

Önleme: Düzenli sulama (su stresinden kaçınma), tozlanmayı azaltma, doğal düşmanların korunması.

Ne Yapmalı: Kırmızı örümcek popülasyonu çok hızlı artabilir; ilk belirtide bize ulaşmanızı öneririz.

Avrupa Kırmızı Örümceği

Belirtiler: Yapraklarda kurşuni-bronz renk değişimi, erken yaprak dökülmesi.

Görülme Koşulları: İlkbahar sonu ve yaz aylarında, sıcak dönemlerde yoğunlaşır.

Önleme: Düzenli bahçe gözlemi, aşırı toz ve kuraklık stresinin azaltılması.

Ne Yapmalı: Popülasyon takibi için bize danışabilirsiniz.

Altın Kelebek

Belirtiler: Larvalar yaprakları örümcek ipliğiyle bir araya getirip içinde beslenir; kışı bu “yuvalarda” geçirir.

Görülme Koşulları: Sonbahar ve kış aylarında dallarda görülen karakteristik yaprak yuvaları ile tanınır.

Önleme: Kış aylarında dallardaki yaprak yuvalarının elle toplanıp imha edilmesi (etkili ve pratik bir yöntem).

Ne Yapmalı: Kış budaması sırasında bu yuvaları tespit etmemiz için bize danışabilirsiniz.

Çiçek Tripsi

Belirtiler: Çiçek ve genç meyvelerde gümüşi lekelenme, deformasyon.

Görülme Koşulları: Çiçeklenme döneminde, kuru ve sıcak havalarda yoğunlaşır.

Önleme: Çiçeklenme dönemi takibi, mavi/sarı yapışkan tuzaklarla popülasyon izleme.

Ne Yapmalı: Çiçeklenme döneminde meyve kalitesini etkileyebilir; bu dönemde bize danışmanızı öneririz.

Ekşilik Böcekleri

Belirtiler: Olgun/yaralı meyvelere üşüşerek beslenirler, meyvede ekşimsi kokulu çürüme başlatabilirler.

Görülme Koşulları: Hasat dönemine yakın, özellikle çatlamış veya zarar görmüş meyvelerde yoğunlaşır.

Önleme: Meyve yaralanmasını önleyecek dikkatli hasat, olgun meyvelerin zamanında toplanması.

Ne Yapmalı: Yoğun popülasyon fark ederseniz bize ulaşabilirsiniz.

Kanlıbalsıra (Amerikan Beyaz Kelebeği)

Belirtiler: Larvalar yaprakları ağ içine alarak toplu halde beslenir; şiddetli bulaşıklıkta ağaç tamamen yapraksız kalabilir.

Görülme Koşulları: Yaz aylarında, özellikle dut, elma gibi geniş yapraklı ağaçlarda hızla yayılır.

Önleme: Erken dönemde ağ örgülerinin tespit edilip budanarak uzaklaştırılması.

Ne Yapmalı: Bu zararlı çok hızlı yayılabildiği için, ilk ağ örgüsünü gördüğünüzde hemen bize haber vermenizi öneririz.

Pamuk Kırmızı Örümceği

Belirtiler: Yaprak alt yüzeyinde beslenme izi, sararma ve dökülme.

Görülme Koşulları: Sıcak ve kurak dönemlerde popülasyonu hızla artar.

Önleme: Düzenli sulama, doğal düşmanların korunması.

Ne Yapmalı: Erken teşhis için bize danışabilirsiniz.

Ağaç Kızılkurdu

Belirtiler: Gövde ve dallarda delikler, bu deliklerden talaş benzeri artık çıkışı; dal kuruması.

Görülme Koşulları: Zayıf, stres altındaki ağaçlarda daha sık görülür.

Önleme: Ağacın genel sağlığının (sulama, gübreleme) korunması, gövde yaralarının önlenmesi.

Ne Yapmalı: Gövdede delik/talaş fark ettiğinizde bize ulaşmanızı öneririz — erken müdahale ağacı kurtarabilir.

Yeşilkurt

Belirtiler: Çiçek, tomurcuk ve meyvelerde beslenme zararı, içine giren larvalar meyveyi kullanılamaz hale getirir.

Görülme Koşulları: Sıcak dönemlerde, çok sayıda bitkide (domates, mısır, pamuk vb.) görülebilen geniş konukçulu bir zararlıdır.

Önleme: Feromon tuzaklarla popülasyon takibi, düzenli tarla gözlemi.

Ne Yapmalı: Popülasyon yoğunluğuna göre doğru müdahale zamanlaması için bize danışabilirsiniz.

ARMUT

Armut Psillidi

Belirtiler: Yapraklarda yapışkan, ballımsı madde (bal özü) birikimi, bu madde üzerinde is mantarı gelişimi; yaprak ve sürgünlerde deformasyon.

Görülme Koşulları: İlkbahar ve yaz aylarında birden fazla döl verir, sıcak dönemlerde popülasyonu hızla artar.

Önleme: Düzenli budama ile havalandırmayı artırma, aşırı azotlu gübrelemeden kaçınma.

Ne Yapmalı: Yapışkan madde ve is mantarı fark ettiğinizde erken müdahale için bize ulaşabilirsiniz.

ELMA

Elma İçkurdu

Belirtiler: Meyve içine giren larva, meyve etinde galeriler açar; meyve girişinde kahverengi dışkı artıkları görülür.

Görülme Koşulları: İlkbahar sonundan itibaren birkaç döl verir, sıcak yaz aylarında popülasyon yoğunlaşır.

Önleme: Feromon tuzaklarla popülasyon takibi, bulaşık meyvelerin erken toplanması.

Ne Yapmalı: Elma içkurdu, doğru zamanlı takip gerektiren önemli bir zararlıdır; tuzak kurulumu için bize danışabilirsiniz.

San-José Kabuklu Biti

Belirtiler: Dal, gövde ve meyvede küçük, gri-kahverengi kabuklu oluşumlar; şiddetli bulaşıklıkta dal kuruması ve meyvede kırmızı halka lekeler.

Görülme Koşulları: Sık ve havalanması zayıf bahçelerde, birçok meyve türünde (elma, armut, şeftali) görülebilir.

Önleme: Düzenli budama ile hava sirkülasyonunu artırma, kış döneminde dal kontrolü.

Ne Yapmalı: Kabuklu bit erken dönemde fark edilirse kontrolü kolaylaşır; şüpheli dal örneğiyle bize başvurabilirsiniz.

Elma Yeşil Yaprak Biti

Belirtiler: Genç sürgün ve yaprak alt yüzeyinde koloni halinde yeşil bitler; yapraklarda kıvrılma, sürgün gelişiminde bozulma.

Görülme Koşulları: İlkbahar aylarında, genç ve yumuşak sürgünlerde yoğunlaşır.

Önleme: Aşırı azotlu gübrelemeden kaçınma, doğal düşmanların (uğur böceği vb.) korunması.

Ne Yapmalı: Yaprak biti kolonisi fark ettiğinizde erken müdahale sürgün gelişimini korur; bize danışabilirsiniz.

Elma Ağkurdu

Belirtiler: Larvalar dallarda beyazımsı ağ örgüleri oluşturarak toplu beslenir, yaprakları tamamen tüketebilir.

Görülme Koşulları: İlkbahar sonu-yaz başında görülür.

Önleme: Ağ örgülerinin erken dönemde budanarak uzaklaştırılması.

Ne Yapmalı: Dallarda ağ örgüsü fark ettiğinizde hemen bize haber verin, yayılma hızlı olabilir.

ŞEFTALİ

Şeftali Gövde Kanlı Biti (Yün Kanlı Bit)

Belirtiler: Gövde ve dal üzerinde pamuksu-beyaz kütleler; ezildiğinde kırmızımsı (“kanlı”) sıvı çıkışı; dal ve gövdede şişkinlikler.

Görülme Koşulları: Zayıflamış, stres altındaki ağaçlarda daha yoğun görülür.

Önleme: Ağacın genel sağlığının korunması, aşırı budama yaralarının önlenmesi.

Ne Yapmalı: Pamuksu kütleler fark ettiğinizde bize danışarak doğru müdahaleyi belirleyebiliriz.

Doğu Meyve Güvesi

Belirtiler: Genç sürgünlerde solma ve kuruma (sürgün ucu zararı), meyvede içe doğru galeri açan larva zararı.

Görülme Koşulları: İlkbahardan itibaren birden fazla döl verir, sıcak dönemlerde yoğunluk artar.

Önleme: Feromon tuzaklarla popülasyon takibi, bulaşık sürgünlerin budanması.

Ne Yapmalı: Sürgün ucu solmaları fark ettiğinizde erken teşhis için bize ulaşabilirsiniz.

Şeftali Yaprak Biti

Belirtiler: Yaprak alt yüzeyinde koloni halinde bitler, yapraklarda kıvrılma ve deformasyon, yapışkan madde birikimi.

Görülme Koşulları: İlkbahar aylarında genç sürgünlerde yoğunlaşır.

Önleme: Aşırı azotlu gübrelemeden kaçınma, doğal düşmanların korunması.

Ne Yapmalı: Erken dönemde bize danışarak popülasyonu kontrol altında tutabiliriz.

Şeftali Güvesi

Belirtiler: Genç sürgünlerde solma, meyvede giriş deliği ve içe doğru galeri.

Görülme Koşulları: İlkbahardan itibaren birkaç döl verir.

Önleme: Feromon tuzaklarla takip, bulaşık sürgünlerin uzaklaştırılması.

Ne Yapmalı: Doğu Meyve Güvesi ile benzer önlemler geçerlidir; tuzak kurulumu için bize danışabilirsiniz.

ERİK

Erik Unlu Yaprak Biti

Belirtiler: Yaprak alt yüzeyinde unlu-beyazımsı görünümde bit kolonileri, yaprakta kıvrılma.

Görülme Koşulları: İlkbahar aylarında genç sürgünlerde yoğunlaşır.

Önleme: Aşırı azotlu gübrelemeden kaçınma, düzenli gözlem.

Ne Yapmalı: Erken dönemde bize danışarak kontrol sağlayabiliriz.

DUT

Dut Kabuklu Biti

Belirtiler: Dal ve gövdede küçük, kabuklu oluşumlar; şiddetli bulaşıklıkta dal kuruması.

Görülme Koşulları: Havalanması zayıf, sık dallı ağaçlarda yaygındır.

Önleme: Düzenli budama ile hava sirkülasyonunu artırma.

Ne Yapmalı: Kabuklu bit fark ettiğinizde bize danışarak doğru zamanlı müdahaleyi belirleyebiliriz.

KİRAZ

Kiraz Sineği

Belirtiler: Meyve içine bırakılan yumurtalardan çıkan larva meyve etinde beslenir; meyvede yumuşama ve erken çürüme.

Görülme Koşulları: Meyve olgunlaşmaya başladığında popülasyon artışı görülür.

Önleme: Tuzaklarla popülasyon takibi, erken hasat (uygunsa), bulaşık meyvelerin toplanması.

Ne Yapmalı: Kiraz sineği hasat kalitesini doğrudan etkiler; tuzak kurulumu ve zamanlama için bize danışabilirsiniz.

Kiraz Siyah Yaprak Biti

Belirtiler: Genç sürgün ve yaprak alt yüzeyinde koyu/siyah renkli bit kolonileri, yapraklarda kıvrılma.

Görülme Koşulları: İlkbahar aylarında genç sürgünlerde yoğunlaşır.

Önleme: Aşırı azotlu gübrelemeden kaçınma, doğal düşmanların korunması.

Ne Yapmalı: Erken dönemde bize danışarak popülasyonu kontrol altında tutabiliriz.

ZEYTİN

Zeytin’e ait dört önemli zararlı — Zeytin Güvesi, Zeytin Sineği, Zeytin Kabuklu Biti ve Zeytin Fidan Tırtılı — Hastalıklar Batch 1 dosyasında detaylı olarak işlenmiştir.

Zeytin Karakoşnili

Belirtiler: Dal ve yapraklarda siyah-koyu renkli, kabuklu oluşumlar; bal özü salgısı üzerinde is mantarı gelişimi.

Görülme Koşulları: Havalanması zayıf, sık dallı bahçelerde yaygındır; genellikle karıncalarla birlikte görülür (karıncalar bal özünü tüketmek için kokoşnili korur).

Önleme: Düzenli budama ile hava sirkülasyonunu artırma, karınca kontrolü ile dolaylı olarak popülasyonun sınırlanması.

Ne Yapmalı: Dallarda siyah kabuklu oluşum ve karınca yoğunluğu fark ettiğinizde bize danışabilirsiniz.

SEBZE ZARARLILARI

Domates Güvesi (Tuta absoluta)

Belirtiler: Yaprak, sürgün ve meyve içinde galeriler; meyvede giriş delikleri ve içe doğru çürüme.

Görülme Koşulları: Sıcak dönemlerde hızla çoğalır, sera ve açık alan yetiştiriciliğinde ciddi ürün kaybına yol açabilen agresif bir zararlıdır.

Önleme:

Feromon tuzaklarla yoğun takip
Sera girişlerinde file/tül kullanımı
Bulaşık yaprak ve meyvelerin erken uzaklaştırılması
Ekim nöbeti

Ne Yapmalı: Domates güvesi, bölgede en çok ürün kaybına yol açabilen zararlılardan biridir. Düzenli tuzak takibi ve erken müdahale için mutlaka bizimle iletişime geçmenizi öneririz.

Patates Yaprak Biti

Belirtiler: Yaprak alt yüzeyinde koloni halinde bitler, yaprakta kıvrılma; ayrıca virüs taşıyıcılığı yapabilir.

Görülme Koşulları: İlkbahar ve yaz aylarında popülasyonu hızla artar.

Önleme: Doğal düşmanların korunması, aşırı azotlu gübrelemeden kaçınma, düzenli gözlem.

Ne Yapmalı: Yaprak biti hem doğrudan zarar hem de virüs taşıyıcılığı riski taşır; erken teşhis için bize danışabilirsiniz.

Tütün Beyazsineği

Belirtiler: Yaprak alt yüzeyinde küçük, beyaz uçan sinekler; bal özü salgısı ve is mantarı oluşumu; ayrıca TYLCV gibi virüs hastalıklarının taşıyıcısıdır.

Görülme Koşulları: Sıcak dönemlerde, özellikle sera koşullarında popülasyonu hızla artar.

Önleme:

Sarı yapışkan tuzaklarla popülasyon takibi
Sera girişlerinde file kullanımı
Fide döneminde koruma

Ne Yapmalı: Beyaz sinek, hem doğrudan zarar hem de virüs taşıyıcılığı nedeniyle öncelikli takip edilmesi gereken bir zararlıdır; popülasyon kontrolü için bize danışmanızı öneririz.